We hebben het allemaal weleens gehad: je koopt een prachtige streng van de zachtste wol of cashmier die je vinden kon en al na korte tijd begon het gedonder: pillen. Je bent best een beetje teleurgesteld want de wol was zo heerlijk zacht en je hebt er iets moois van gebreid. En nu heb je pillen. Balen, maar misschien had je het wel een beetje kunnen weten?

Wat is pillen nou eigenlijk en waarom heb je dat met sommige garens wel en met andere garens veel minder? En kan zijde ook pillen eigenlijk ? En hoe kun je van tevoren inschatten of iets gaat pillen?

Clara Parkes geeft in haar (zeer aan te bevelen) boek The Knitter's Book of Yarn een duidelijke uitleg:

Pillen wordt veroorzaakt door de korte uiteinden van de vezels die niet helemaal in de draad zijn meegesponnen. Als de vezels gaan bewegen (na het breien bijvoorbeeld) werken de losse eindjes zich los uit de draad  en komen in de knoop met andere losse eindjes. En zo vormen ze met z'n allen een "pill" van losse vezels bovenop het breisel.

Waarom pillen sommige garens meer dan andere ? Beoordelen van de Pill-potentie:

De meest simpele en voor de hand liggende manier om de pill potentie te beoordelen is: brei een proeflapje, was het en mishandel het: wrijf erover, schuur het tegen elkaar en kijk wat er gebeurt.

Ook door het kijken en beoordelen van een streng of bol wol kun je diverse eigenschappen aflezen. Stel jezelf de volgende 4 vragen:

1.Van welk materiaal is dit garen?

Hoe korter de vezels (merino, cashmier, qiviut of angora), hoe meer eindjes per cm. Deze vezels met een korte stapellengte hebben meer kans op pillen.

Lange vezels zoals Bluefaced Leicester, mohair, alpaca, zijde en sythetische vezels  geven minder kans op pillen.

Sommige fabrikanten bewerken de garens om de kans op pillen te verminderen. Wij werken vooral met natuurlijke, en voor zover bij mij bekend, onbewerkte garens.

2. Hoe is dit garen gesponnen?

Is het relatief losjes gesponnen (woollen spun)wat resulteert in een luchtige draad of is de wol voor het spinnen gekaard, zijn de korte vezels eruit gehaald en liggen alle vezels netjes naast elkaar (worsted spun). Je kunt worsted spun garens herkennen aan de gladheid en soepelheid van het oppervlak. Meestal bestaan ze uit meerdere draden. Deze laatste methode geeft de minste kans op losse uiteindjes in de draad.

3. Uit hoeveel draden bestaat dit garen?

In het Engels wordt dit "ply" genoemd. Hoe meer draden (ply's), hoe steviger de uiteindelijke draad alle vezels kan "vasthouden" en dus heb je minder kans op pillen. Dit is de reden waarom  enkeldraadse garens met weinig twist zoals Malabrigo lace en Malabrigo Worsted zo gevoelig zijn voor pillen.

4. Hoeveel twist heeft dit garen?

Twist is het aantal draaiingen in het garen. Hoe steviger een draad gesponnen is (hoe meer draaiingen), hoe minder losse eindjes je hebt die mogelijk kunnen gaan pillen. Maar bedenk wel dat stevig gesponnen draden met veel twist vaak minder zacht en soepel zijn dan draden met minder twist.

Het blijft altijd schipperen tussen  zachtheid enerzijds en duurzaamheid van het materiaal anderzijds. Uiteindelijk is pillen niet een teken van slechte kwaliteit maar een onontkoombaar fenomeen bij wollen garens die niet voor behandeld zijn.

Verwijderen van pillen

Bedenk dat je de wol zo min mogelijk uit elkaar wilt trekken om te voorkomen dat nieuwe pillen ontstaan. De pillen er met de hand aftrekken of met een sweater stone of andersoortige "schrapers" is wat mij betreft dan ook af te raden.

Een scherpe methode is aan te bevelen. In de handel zijn diverse sweater shavers te koop speciaal voor dit doel. Ook een gewoon scheermesje kun je prima gebruiken. Laat de gedeeltes waar geen pillen zitten met rust.